Aktualności
Dzięki pracy w kilku archiwach udało się ustalić, że 62 byłych żydowskich uczniów i uczennic brzeskiego gimnazjum zostało zamordowanych w latach II wojny światowej 1. Nela Beidner Urodzona w Jadownikach 16 maja 1906 roku, córka kupca Benjamina Beidnera/Bruh i Sary z domu Brandstatter. Uczęszczała do gimnazjum w latach 1917-1923; mieszkała wtedy razem z rodziną na […]
Dzieci z ortodoksyjnych rodzin żydowskich rozpoczynały naukę w wieku około trzech lat. Rodzice zapisywali je wówczas do chederów, czyli elementarnych szkół religijnych, gdzie chłopcy przez pierwsze dwa lata opanowywali sztukę czytania i pisania, a później zaczynali studiować Chumasz czyli Pięcioksiąg. Nauczyciel w chederze był opłacany przez gminę i rodziców. W tradycyjnych chederach uczyli się tylko chłopcy. Dziewczynki zazwyczaj zdobywały […]
Podczas kwerendy w archiwach Żydowskiego Instytutu Historycznego natrafiłam na świadectwo Leona (Leiba) Epsteina, wuja jeszcze żyjących braci Polanieckich. (Rodzina Polanieckich, rodzice i czworo synów, na początku wojny uciekli z Brzeska do Związku Radzieckiego, dzięki czemu udało im się przeżyć. Po wojnie rodzina wyemigrowała do USA, gdzie do tej pory mieszka trzech braci Polanieckich i potomkowie […]
W latach 2002-2004 uczniowie Publicznego Gimnazjum w Uszwi pod kierunkiem mgr Teresy Czesak realizowali projekt edukacyjny „Pamięć ocala narody” związany z przygotowaniem młodzieży do odsłonięcia tablicy upamiętniającej rozstrzelanie w maju 1944 r. mieszkańca Uszwi Wojciecha Kotfisa oraz żydowskiej rodziny Goldbergerów Uczniowie przeprowadzili wtedy wywiady ze starszymi mieszkańcami Uszwi, próbując odtworzyć wydarzenia sprzed 60-70 lat. Dalszy […]
Oskar Haber urodził się 8 marca 1910 roku w Brzeźnicy k. Dębicy w ortodoksyjnej żydowskiej rodzinie, miał 9 rodzeństwa. Rodzina miała gospodarstwo rolne – konie, krowy, kawałek ziemi. Byli jedyną żydowską rodziną we wsi. Oskar był polskim patriotą, świadomie poszedł służyć do wojska w latach 1935-36. Po powrocie z armii pracował jako dentysta w Krakowie. […]
Gizela Levy z domu Epstein urodziła się w 1935 roku w Tarnowie. Jej rodzice Sara i Mosze oraz jej młodsza siostra Sabina zostali w czasie wojny zamordowani przez Niemców – rodzina ocalonej do dziś usiłuje ustalić okoliczności tego zdarzenia. Gizela ukrywała się u ciotki Blanki w Krakowie, ale niezbędne stało się znalezienie dla niej nowej kryjówki – groziła jej denuncjacja. W 1942 roku dziewczynkę […]
Paweł Mika (1897-1958) mieszkał z żoną Karoliną z domu Majka (1901-1945) i czwórką dzieci, Stefanem (1927-2013) i młodszymi Genowefą, Marią i Janem w Zaborowie, niewielkiej wsi w powiecie brzeskim. Dom Państwa Mików znajdował się z dala od centrum wsi, na skraju lasu. Już przed wojną Karolina chorowała na raka, więc domem zajmowała się babcia. Ciężka […]
W poprzednim artykule wspominałem osoby pochodzące z gminy Dębno, które w czasie II Wojny Światowej niosły pomoc Żydom ukrywającym się przed niemieckim najeźdźcą. Wśród nich zabrakło dwóch osób- Jana Wojciecha i Marii Flądro. Nie była to pomyłka, lecz celowy zabieg, gdyż to małżeństwo zasługuje na szczególną uwagę, chociażby z tego powodu, że spośród mieszkańców gminy […]
Badając historię gminy Dębno w okresie 1939-1945, można natknąć się na różnego typu wzmianki, bądź wspomnienia tyczące się pomocy udzielanej ukrywającym się Żydom przez lokalnych mieszkańców. Na wstępie należy zaznaczyć iż, przed wybuchem wojny Izraelici byli nieodłącznym elementem naszej gminy, w dużej mierze dzięki nim dobrze prosperowały karczmy i kwitnął handel, czy to się komuś […]
Pochodzący z okolic Lwowa Bazyli Łoza (1879-1939) i Stefania Duda (1890-1987) przez większość życia mieszkali w Brzesku; to tu wychowali szóstkę swoich dzieci. Bazyli zmarł w pierwszych dniach wojny, 6 września 1939 roku. Wdowa Stefania i trójka mieszkających w tym czasie w Brzesku dzieci, Irena Nowak (1915-1999), Eugeniusz Łoza (1921-2001) i Helena Skrobotowicz (1925-2010) uratowali […]