Tablice informacyjne na cmentarzu żydowskim w Brzesku

Powstałe w 2022 roku tablice informacyjne przedstawiają historie niektórych z pochowanych na cmentarzu ludziach, tych, którzy mieszkali w Brzesku w XIX i początku XX w. oraz tych, którzy zginęli w latach Zagłady.

01 01. Krótka historia brzeskich Żydów i cmentarzy żydowskich w Brzesku

(Tekst na podstawie pracy Iwony Zawidzkiej „Cmentarz żydowski w Brzesku”, Brzesko, 2001; publikuje się za zgoda autorki i wydawnictwa) Trudno określić czas osiedlenia się Żydów w Brzesku. Najprawdopodobniej nie było ich tu do końca XV wieku, natomiast na pewno mieszkali...

Więcej
02 02. Mundek i Cyla Strauber

Mundek (Chaim Jakub) Strauber, syn kupca Israela Bera Straubera i Estery z domu Bruck,  urodził się 3 listopada 1908 roku w Dolinie (obecnie na Ukrainie, przed wojną w województwie Tarnopolskim w Polsce). Rodzina przeprowadziła się do Brzeska, gdzie Mundek w...

Więcej
03 04. Żydowscy nauczyciele

„Niechaj słowa te, które ja ci dzisiaj nakazuję, będą na twoim sercu. Będziesz je wpajał twoim dzieciom…” – Pwt. 6, 6-7 Zgodnie z nakazem biblijnym, Żydzi zawsze bardzo poważnie traktowali edukację dzieci. W związku z tym nauczyciele odgrywali  ważną rolę...

Więcej
04 05. Prowadzący żydowskie metryki

Gminy izraelickie prowadziły własne księgi metrykalne. Na terenie Galicji (w zaborze austriackim)  obowiązywała ustawa z 10 lipca 1868 roku, zgodnie z którą władze musiały powołać do prowadzenia metryk osobę, która miała spełniać szereg wymagań: mieć austriackie obywatelstwo; należeć do gminy...

Więcej
05 06. Szames Josef Schmalzer

Przy każdym domu modlitwy służbę woźnego pełnił szames zwany tez szkolnikiem. Do jego zadań należało porządkowanie modlitewników, przygotowanie zwojów Tory, zapalanie świec przed szabatem, pomaganie rabinowi oraz budzenie mężczyzn na poranne modlitwy. Na tym cmentarzu przetrwały nagrobki dwóch osób pełniących...

Więcej
06 07. Sofer Rabbi Eliezer Herbstman

Sofer – w czasach biblijnych to człowiek “uczony w Piśmie”, współcześnie Żyd pełniący funkcję skryby. Jest to  osoba szczególnie ważna dla całej społeczności żydowskiej. W skład  obowiązków  sofera wchodzi przepisywanie świętych pism, przede wszystkim zwojów Tory, które są używane podczas...

Więcej
07 08. Rabini z rodu Lipschitz

Rabin (z hebrajskiego רבי rabbi - mistrz, nauczyciel) prowadzi żydowską gminę wyznaniową, odpowiada na pytania religijne dotyczące codziennego życia i żydowskich obrzędów i prowadzi edukację podstawową dla chłopców w chederze (szkole religijnej). W judaizmie nie ma formalnej hierarchii tak, jak to...

Więcej
08 11. Henoch Klapholz

Henoch Klapholz, syn Jukela i Liebe, urodził się w Nowym Sączu 3 listopada 1849 roku. W 1867 roku ożenił się w Brzesku z Ruchel Kreindel Cellnik, córką Isaka Mojżesza i Simchi Cellników z Brzeska. W ciągu kolejnych 12 lat urodziła...

Więcej
09 14. Szojchet i mohel Juda Kaufman

Juda Kaufman (1839-1923), syn Samuela Leiba i Gittli ze Zborowej, był jednym z najbardziej szanowanych brzeskich Żydów. Był szojchetem (rytualnym rzeźnikiem) i mochelem - to on przez ładnych parędziesiąt lat dokonywał obrzezania wszystkich urodzonych w Brzesku żydowskich chłopców. W judaizmie...

Więcej